वर्तनी शब्द एवं वाक्य शुद्धीकरण – हिन्दी व्याकरण सामान्य ज्ञान

By Gautam Markam

Published on:

Vartani Shuddhikaran GK
Telegram Group Join Now
WhatsApp Group Join Now

वर्तनी शुद्धिकरण GK

Vartani Shuddhikaran | Vartani Shuddhi in Hindi by Nidhi Mam | Vartani hindi trick 

वर्तनी शुद्धिकरण GK //महत्वपूर्ण वर्तनी शुद्धि //Vartani shuddhi //RO ARO SAMNAYA HINDI IAS PREP

 स्वर संबंधी अशुद्धियाँ | शुद्ध वर्तनी शब्द PDF

वर्तनी परिभाषा – किसी शब्द को लिखने में प्रयुक्त वर्णों के क्रम को अथवा लिखने की प्रणाली को ‘वर्तनी’, ‘अक्षरी’ और ‘हिज्जे’ कहा जाता है। अंग्रेजी में वर्तनी को ‘Spelling’ कहते हैं। वर्तनी का सीधा संबंध उच्चारण से होता है। हिन्दी एक वैज्ञानिक भाषा है, जबकि अंग्रेजी भाषा में बहुत से शब्द मूक (silent) होते हैं। हिन्दी में जैसा बोला जाता है, वैसा ही लिखा जाता है। उच्चारण के अशुद्ध होने पर वर्तनी भी अशुद्ध हो जाती है। अधिकतर उच्चारण की अशुद्धियाँ अपनी मातृभाषा या बोली के लहजे के कारण तथा व्याकरण संबंधी ज्ञान की कमी के कारण होती हैं, जिसके कारण वर्तनी में भी अशुद्धियाँ हो जाती हैं। यहाँ शब्दों के उच्चारण एवं वर्तनी की अशुद्धियों वाले कुछ शब्दों के अशुद्ध

और शुद्ध रूप के कुछ उदाहरण दिए जा रहे हैं  स्वर संबंधी अशुद्धियाँ 

‘अ’, ‘आ’ संबंधी अशुद्धियाँ

  1. अशुद्ध शब्द – शुद्ध शब्द
  2. अनवेषण -अन्वेषण
  3. आर्शीवाद – आशीर्वाद
  4. आध्यात्म – अध्यात्म
  5. अत्याधिक – अत्यधिक
  6. कवियित्री – कवयित्री

हिन्दी] शुद्ध वर्तनी का चयन

1. शुद्ध वर्तनी का चयन कीजिए

(b) प्रिथा

(a) परिषद

(c) परिषद्

(d) प्रिथक

आंसर- C

2. शुद्ध वर्तनी का चयन कीजिए

(a) पुष्ट

(b) पुन्सत्व

(c) पुश्ट

(d) पुरूष

आंसर – A

3. शुद्ध वर्तनी का चयन कीजिए

(a) विश्तार

(b) बिस्तृत

(c) बिस्तार

(d) विस्तृत

आंसर – D

4. शुद्ध वर्तनी का चयन कीजिए

(a) विलाष

(b) विलास

(c) विलाश

(d) बिलास

आंसर – B

5. सही वर्तनी वाला शब्द चुनिए –

(a) अब्राजन

(b) आव्रजन

(c) आवजन

(d) ऑवर्जन

आंसर – B

6. सही वर्तनी वाला रूप है –

(a) अनिभिज्ञ

(b) अनभिज्ञ

(c) अनाभि

(d) अनभिग्य

आंसर – B

7. शुद्ध वर्तनी का चयन कीजिए

(a) तहसीलदारी 

(b) तहिसीलदारी

(c) तहशीलदारी

(d) तहीसलदारी

आंसर – A

8. शुद्ध वर्तनी का चयन कीजिए-

(a) अपकर्ति

(b) अपकीर्ति

(c) अपकीर्ती

(d) अपकिति

आंसर – B

9. इनमें से सही शब्द कौन-सा है ?

(a) समपृक्त

(b) संपृक्त

(c) संपक्तृ

(d) सृपंक्त

आंसर – B

10. शुद्ध वर्तनी का चयन कीजिए

(b) बेकल

(a) बिशेष

(c) विशेष

(d) बिडाल

आंसर – C

11. शुद्ध वर्तनी का चयन कीजिए

(a) बिशाल

(c) विषाल

(b) बिसाल

(d) विशाल

आंसर – D

12. शुद्ध वर्तनी का चयन कीजिए

(a) वृक्ष

(b) बेशमार

(c) बृक्ष

(d) बिमार

आंसर – A

13. शुद्ध वर्तनी का चयन कीजिए

(b) बृद्ध

(a) वृद्ध

(c) बृटेन

(d) बृटिश

आंसर – A

14. शुद्ध वर्तनी का चयन कीजिए

(a) बिषय

(b) विषय

(c) वेमुख

(d) बेवाद

आंसर – B

15. शुद्ध वर्तनी का चयन कीजिए

(a) तीमाही

(c) बिष्णु

(b) विष्णु

(d) तृश्ना

आंसर – B

16. सही वर्तनी कौन-सी है?

(a) आजीविका

(b) अजीविका

(c) आजिविका

(d) अजीभीका

आंसर – A

17. इनमें से सही शब्द कौन-सा है ?

(a) पारलौकिक

(b) परलौकिक

(c) पारलेकिक

(d) पारलोकिक

आंसर – A

18. शुद्ध वर्तनी का चयन कीजिए

(a) बर्षा

(c) वर्शा

(b) वर्सा

(d) वर्षा

आंसर – D

19. शुद्ध वर्तनी का चयन कीजिए

(a) वहिर्गमन

(b) वहिष्कार

(c) बहिष्कार

(d) वहिरगमन

आंसर – C

20. शुद्ध वर्तनी का चयन कीजिए

(a) प्रतिष्टा

(b) प्रतिष्ठा

(c) परतिष्टा

(d) परतिष्ठा

आंसर – B

hindi gk pdf books free download CLICK HERE

निर्देश] : नीचे कुछ शब्द दिए गए हैं। प्रत्येक की वर्तनी के लिए चार विकल्प दिए गए हैं। इनमें से एक विकल्प में शब्द की शुद्ध वर्तनी दी गई है। आपको उस शुद्ध वर्तनी का चयन करना है।

1. (1) तकनिकी

(2) तक्नीकी

(3) तकनीकी

(4) तक्निकी

उत्तर  – 3

2. (1) सुसील

(2) शुशील

(3) सुषील

(4) सुशील

उत्तर  – 4

3. (1) समति

(2) समीति

(3) समीति

(4) समिति

उत्तर  – 4

4. (1) अनुशहरण

(2) अनोसरण

(3) अनुसरन

(4) अनुसरण

उत्तर  – 4

5. (1) उन्नती

(2) उनति

(3) उनती

(4) उन्नति

[ रेलवे नन टेक्निकल परीक्षा, 2011]

उत्तर  – 4

6. (1) अन्यथा

(2) अंयथा

(3) अन्यथा

(4) आन्यथा

उत्तर  – 3

7. (1) दुन्दुभी

(2) दुन्दुभि

(3) दुन्दुभी

(4) दुन्दुभी

उत्तर  – 1

8. (1) महामहिम

(2) माहामहिम

(3) महामहीम

(4) माहामहीम

उत्तर  – 1

9. (1) अन्तदोदय

(2) अन्त्योदय

(3) अन्तयौदय

(4) अन्तयुदय

उत्तर  – 1

10. (1) आग्राह

(2) अग्राह

(3) आगृह

(4) आग्रह

उत्तर  – 4

11. (1) फूर्तीला

(2) फुर्तीला

(3) फूर्तिला

(4) फुर्तिला

उत्तर  – 2

12. 

(1) समभावना

(2) समभाना

(3) सम्भावना

(4) सम्भावना

उत्तर  – 3

13. (1) समाजक

(2) समाजिक

(3) सामजिक

(4) सामाजिक

उत्तर  – 4

14 (1) श्रष्टि

(3) सृष्टि

(2) श्रृष्टि

(4) राष्टि

[ बी.एड. प्रवेश परीक्षा, 2011]

उत्तर  – 3

15. (1) अनुभव

(3) अनौभव

(2) अनुभाव

(4) अनोभाव

उत्तर  -1

16. (1) उतरदायित्व

(2) उत्तरदाइत्व

(3) उत्तरदायित्व

(4) उत्तरदायित्तव

उत्तर  -3

17. (1) अनोपयुक्त

(2) अनुप्युक्त

(3) अनौपयुक्त

(4) अनुपयुक्त

उत्तर  – 4

18. (2) शक्षम

 (1) सक्षम्

(3) सक्षम

(4) स्क्षम

उत्तर  – 3

19. (1) ऊदासीनता

(2) उदासीनता

(3) ऊदासिनता

(4) उदासिनता

उत्तर  – 2

20. (1) परिणति

(2) परणति

(3) परणिति

(4) परीणीत

उत्तर  – 1

21. (1) वार्षिकोउत्सव

(2) वार्षिकोत्सव

(3) वार्षीकोत्सव

(4) वाषिकात्सव

उत्तर  – 2

22. (1) आकसमिक

(2) आकस्मिक

(3) आकसिमिक

(4) आकस्मक

उत्तर  – 2

23. (1) भागीरथि

(2) भगीरथी

(3) भागिरिथी

(4) भागीरथी

उत्तर  – 4

24. (1) क्रीयशील

(2) क्रीयाशील

(3) कार्यशील

(4) क्रयशील

उत्तर  – 3

25. (1) समलित

(2) सम्मिलित

(3) समिलीत

(4) सम्मलित

उत्तर  – 2

26. (1) उद्वत

(2) उद्दत

(3) उद्धत

(4) उधत

उत्तर  – 3

27. (1) निवृति

(2) नीव्रति

(3) निवृत्ति

(4) र्निवृति

उत्तर  – 3

28. (1) सन्घर्ष

(2) संघर्ष

(3) संगर्श

(4) संघर्श

उत्तर  -2

29. (1) लहूलुहान

(2) लहुलूहान

(3) लहुलुहान

(4) लहूलुहान

उत्तर  – 4

30. (2) लीपि

(4) लिपी

(1) लीपी

(3) लिपि

उत्तर  -3

31. (1) उदंड

(3) उद्दड

(2) उदन्ड

(4) उदण्ड

उत्तर  – 4

32. (1) विसेसण

(2) विशेशण

(3) विशेषण

(4) विषेषण

उत्तर  – 3

33. (2) ऋशि

(1) ऋषि

(3) रिषि

उत्तर  – 1

34. (1) तिलांजली

(1) ऋषी

(2) तिलंजली

(3) तिलांजलि

(4) तिल्लांजलि

उत्तर  -3

35. (1) मान्यनीय

(2) मानिनीय

(3) माननीय

(4) मान्यनिय

उत्तर  – 3

36. (1) अत्योक्ति

(2) अत्युक्ति

(3) अत्युक्ति

(4) अतियुक्ति

उत्तर  -2

37. (1)

आभूषण

(2) आभूषन

(3) आभूशन

(4) आभूषड

उत्तर  – 1

38.  (1) प्रतियेक

(2) प्रतयेक

(3) पृत्येक

(4) प्रत्येक

उत्तर  – 4

39. (1) व्यसक

(2) व्यस्क

(3) वयस्क

(4) वस्क

उत्तर  – 3

40. (1) पृकृति

(2) प्रक्रति

(3) प्रकृति

(4) प्रकृति

उत्तर  – 4

41. (1) समपनता

(2) सम्पनता

(3) सम्पन्नता

(4) समपन्नता

उत्तर  – 3

42. (1) महत्व

(2) महात्व

(3) माहत्व

(4) महत्त्व

उत्तर  – 4

43. (1) समजस्य

(2) सम्जंस्य

(3) सांमजस्य

(4) सामंजस्य

उत्तर  – 4

44. (1) आपहरण

(2) अपहरन

(3) अपाहरण

(4) अपहरण

उत्तर  – 4

45. (1) छुटी

(3) छुट्टी

(2) छुटटी

(4) छुटटी

उत्तर  – 3

46. (1) गायकी

(2) गयिका

(3) गायिक

(4) गायिका

उत्तर  – 4

(2) पद्धति

(4) पद्धती

47. (1) पधति

(3) पद्धति

उत्तर  – 3

48. (1) साम्प्रदायिक

(2) सामप्रदायिक

(3) साम्प्रदायीक

(4) साम्पंदायिक

उत्तर  – 1

49. (1) तुष्टिकरण

(3) तुष्टिकर्ण

(2) तुष्टीकरण

(4) तुष्टीकर्ण

उत्तर  – 1

50. (1) स्वातान्त्रता

(2) स्वातन्त्रता

(3) सवतन्त्रता

(4) स्वतन्त्रता

उत्तर  – 4

51. (1) क्षेत्र

(2) छेत्र

(3) क्षेत्र

(4) श्वेत्र

उत्तर  – 1

52. (1) सवर्गीय

(2) स्वर्गिय

(3) स्वर्गीय

(4) सवर्गिय

उत्तर  – 3

53. (1) दरिदरता

(2) दरिद्रता

(3) दरद्रता

(4) दर्द्रता

उत्तर  – 2

54. (1) अधारित

(2) आधरित

(3) आधारित

(4) आधारीत

उत्तर  – 3

55. (1) वीस्तार

(2) विसतार

(3) विस्तार

(4) व्यस्तार

उत्तर  – 3

56. (1) उत्पाधन

(2) उतपादन

(3) औत्पादन

(4) उत्पादन

उत्तर  – 4

57. (1) यथाचित

(2) यथुचित

(3) यथोचित

(4) यथोचित

उत्तर  – 3

58. (1) मूर्धण्य

(3) मुर्धन्य

(2) मूर्धन्य

(4) मुर्धण्य

 उत्तर  – 2

59. (1) उच्चश्रुवा

(3) उच्चैश्रवा

(2) उच्चश्रवा

(4) उच्चौ श्रवा

उत्तर  – 3

60. (1) जीवनपर्यन्त

(2) जीवनोपर्यात

(3) जिवनप्रयन्त

(4) जीवनप्रयन्त

उत्तर  – 1

61. (1) नेत्रत्व

(2) नेतृत्त्व

(3) नेतृत्व

(4) नयतृत्व

उत्तर  – 3

62. (1) पिरधान

(2) पिरिधान

(3) परीधान

(4) परिधान

उत्तर  – 4

63 (1) तपस्या

(2) तपश्या

(3) तप्स्या

(4) तपसया

उत्तर  – 1

64. (1) सम्वाद

(3) संवाद

(2) सन्वाद

(4) संवाद

उत्तर  – 3

69. (1) सवभावुक

(2) सवभाविक

(3) स्वभाविक

(4) स्वाभाविक

उत्तर  – 4

70. (1) दण्डनीय

(2) दण्डीय

(3) दन्ड्नीय

(4) दण्डय

उत्तर  – 1

71. (1) धेय

(2) ध्येय

(3) ध्ये

(4) ध्येय

उत्तर  – 2

72. (1) उददेश्य

(3) उध्देश्य

(2) उद्देश्य

(4) उध्देषय

उत्तर  – 2

73. (1) काबिलीयत

(2) काबीलीयत

(3) काबिलियत

(4) काबीलियत

उत्तर  – 3

74.  

(1) जिगयासा

(3) जिज्ञासा

(4) जीग्यासा

उत्तर  – 3

75. (1) दीवालिया

(2) दिवालीया

(3) दिवालिया

(4) दवालिया

उत्तर  – 3

76. (1) आभीप्राय

(2) अभिप्राय

(3) अभीपर्याय

(4) अभिपरयाय

उत्तर  – 2

77. (1) न्यायधीष

(2) न्यायाधीश

(3) न्यायाधिश

(4) न्याधीश

उत्तर  – 2

79. (1) कुआँ

(3) कूआँ

(2) कुँआ

(4) कुँआ

उत्तर  – 1

80. (1) आत्माहत्या

(2) आत्महत्या

(3) अत्माहत्या

(4) अत्माहातया

उत्तर  – 2

81. (1) स्थायि

(2) स्थायी

(3) स्थाई

(4) स्थाइ

उत्तर  – 2

82. (1) राजनिती

(2) राज्यनीति

(3) राजनिति

(4) राजनीति

उत्तर  – 4

83. (1) निरस्वार्थ

(2) निस्वार्थ

(3) नि:स्वार्थ

(4) निस्वथ

उत्तर  – 3

84. (1) प्रतीपाद

(2) प्रतिपादय

(3) प्रतिपाद्य

(4) प्रतीपद्य

उत्तर  – 3

85. (1) उपलक्ष

(2) उप्लक्ष्य

(3) उपालक्ष्य

(4) उपलक्ष्य

उत्तर  – 4

86. (1) सताब्दी

(3) शताब्दि

(2) सताब्दि

(4) शताब्दी

उत्तर  – 4

87. (2) तत्पर्य

 (1) तात्प्रय

(3) ततपर्याय

(4) तात्पर्य

उत्तर  – 4

88. (1) पुँजीवाद

(2) पूँजीवाद

(3) पुजिवाद

(4) पुंजीवाद

उत्तर  – 2

89. (1) सविक्रति

(2) स्विकृति

(3) स्वीकृति

(4) स्विकृती

उत्तर  – 3

90. (1) ब्रतन

(2) वरतन

(3) बर्तन

(4) बरतन

उत्तर  – 4

91. (1) म्रियादित

(2) मर्यादित

(3) र्मयादीत

(4) मर्याद्वित

उत्तर  – 2

92. (1) परिषद्

(2) परिशद

(3) परीषद

(4) पृषद

उत्तर  – 1

93. (1) ऊषा

(2) ऊशा

(3) उषा

(4) उष्णा

उत्तर  –3

94. (1) प्रतिष्टा

(2) प्रतिष्ठा

(3) परतिष्टा

(4) परतिष्ठा

उत्तर  – 2

95. (1) चतुर्मुखी

(2) चर्तुमुखी

(3) चर्तुमुखि

 (4) चतुर्मुखी

उत्तर  – 4

96. (2) जुनून

 (1) जूनून

(3) जूनून

(4) जुनुन

उत्तर  – 2

97. (1) अवश्यकता

(2) आवश्कता

(3) आवश्यकता

(4) आवशक्ता

उत्तर  – 3

98. (2) शुरुआत

(1) शुरूआत

(3) शुरवात

(4) शुरुवात

उत्तर  – 2 

99. (1) निर्देशन

(2) निदर्शन

(3) निंदशन

(4) निदशर्न

उत्तर  – 2

118. (1) भृष्टाचार

(2) भ्रष्टाचार

(4) भष्टाचार

(3) भृष्टचार

उत्तर  – 2

119. (1) क्रायक्रम

(2) कार्यक्रम

(3) कार्यकर्म

(4) कार्यक्रम

उत्तर  – 4

120. (1) अयोजित

(2) आयजित

(3) आयोजित

(4) आयोजीत

उत्तर  – 3

121. (1) आगामी

(2) अगामी

(3) आग्यामी

(4) आगमी

उत्तर  – 1

122. (1) त्रिदोश

(2) तिरदोष

(3) त्रिदोष

(4) तृदोष

उत्तर  –3

123. (1) स्वयम्बर

(2) सवंयवर

(3) सव्यंबर

(4) स्वयंवर

उत्तर  – 4

124. (1) परस्परिक

(2) परस्परीक

(3) पारस्परिक

(4) परस्पारिक

उत्तर  – 3

125. (1) अंतरराष्ट्रीय

(2) अन्त्राष्ट्रीय

(3) अनन्तराष्ट्रीय

(4) अन्तर्राष्ट्रीय

उत्तर  – 4

126. (1) सहिष्णुता

(2) सहीष्नुता

(3) सहीषणुता

(4) साहिष्णुता

उत्तर  – 1

127. (1) भुमीका

(2) भूमीका

(3) भूमिका

(4) भौमिका

उत्तर  – 3

128. (1) दुश्परिणाम

(2) दुष्परिणाम

(3) दुष्प्रणाम

(4) दुष्परिमणा

उत्तर  – 2

129. (1) पुरुशार्थ

(2) पुरशार्थ

(3) पुरुषार्थ

(4) पुरूसार्थ

उत्तर  – 3

130. (1) हथिनी

(2) हथीनी

(3) हथिनि

(4) हथनी

उत्तर  – 1

131. (1) दुआरका

(2) द्वारका

(3) दुवारिका

(4) द्वारिका

उत्तर  – 4

132. (1) कनून

(2) कानून

(3) कानून

(4) कुनून

उत्तर  – 2

133 (1) श्रेश्ठ

(2) श्रेष्ट

(3) श्रेष्ठ

(4) श्रृष्ठ

उत्तर  – 3

134. (1) दार्शनिक

(2) दर्शनिक

(3) दार्शनिक

(4) दार्शनिक

उत्तर  – 1

135. (1) निरभ्रय

(2) निरभय

(3) निर्भय

(4) नीर्भय

उत्तर  – 3

Hindi || vartani || Shuddhi || gk most important question

ये भी पढ़े 

यदि आप लोगो को हमारा स्टडी मटेरियल (PDF) अच्छा लगता है तो इसे अपने दोस्तों के साथ Facebook और Whatsapp में शेयर जरुर करें. और नीचे कमेन्ट करे | Thank You

Gautam Markam

मेरा नाम गौतम है मै कवर्धा का निवासी हु ALLGK.IN में सभी नवीनतम न्यूज़ और जॉब्स, रिजल्ट, एडमिट कार्ड, ऑफलाइन जॉब्स, ऑनलाइन फॉर्म, कॉलेज और यूनिवर्सिटी अपडेट को कवर करता हु।

Related Post

हिंदी व्याकरण MCQ टेस्ट | Hindi Vyakaran Mcq Test

Telegram Group Join Now WhatsApp Group Join Now हिंदी व्याकरण MCQ In Hindi हिंदी व्याकरण से संबंधित महत्वपूर्ण प्रश्नोत्तरी हिंदी व्याकरण mcq practice set in hindi ...

विनय कुमार पाठक सम्पूर्ण हिंदी व्याकरण बुक पीडीऍफ़ डाउनलोड

Telegram Group Join Now WhatsApp Group Join Now Vinay Kumar Pathak Hindi Grammar | Vinay Kumar Pathak CG Vyakaran ( CHHATTISGARH KE VISHESH SANDHARBH ME) इस ...

विलोम शब्द GK Questions And Answers in Hindi

Telegram Group Join Now WhatsApp Group Join Now Vilom Shabd MCQ In Hindi विलोम शब्द से संबंधित महत्वपूर्ण प्रश्नोत्तरी विलोम शब्द mcq practice set in hindi ...

रचना एवं रचनाकार MCQ GK Questions and Answers in Hindi

Telegram Group Join Now WhatsApp Group Join Now हिन्दी व्याकरण | प्रमुख रचनाएँ एवं रचनाकार Quiz Mock Test MCQs प्रतियोगी परीक्षाओं में सामान्य हिन्दी से रचना ...

Leave a Comment